Indrukwekkende onthulling monument Bergstichting Laren

Op donderdagavond 20 april werd in Laren een monument voor de kinderen van de Bergstichting die omkwamen in de Holocaust. Onder grote belangstelling werd het monument onthuld. De Israëlische ambassadeur, Aviv Shir-On en opperrabbijn Binyomin Jacobs waren aanwezig. De laatste hield een indrukwekkende toespraak die u hieronder kunt lezen.

Vol bewondering, vol verbijstering en innig bedroefd sta ik hier. Maar tegelijk ben ik ook dankbaar. Dankbaar aan de bestuursleden van de Stichting Monument voor de Joodse Kinderen, aan burgemeester Roest, aan de Larense bevolking, aan alle betrokkenen en, last but not least, aan de hier aanwezige jeugd.

Lieve kinderen. Jullie school staat op heilige grond. Grond waaraan kinderen, zoals jullie, zo gehecht waren omdat ze hier liefdevol werden opgevangen. Kinderen die slechts één diepe ‘zonde’ hadden, waar ze overigens niets aan konden doen: ze waren Joods. Op dit stukje grond woonden en leefden zij. Hier werden ze vandaan gerukt, om nimmer weer te keren. En jullie, lieve leerlingen van Laar en Berg, jullie zijn eigenlijk hun broertjes en zusjes, want jullie zijn het dichtst bij hen. Houdt ze asjeblieft in gedachte, opdat ze toch nog een beetje blijven leven …

Bewondering, verbijstering en verdriet. Pesach, Joods Pasen, ligt net achter ons. Het Joodse Volk was toen ook al het slachtoffer van een onmenselijke vervolging en slavernij. De Joodse jongetjes werden in de Nijl gegooid. De Egyptische heersers baadden in Joods bloed. En ook toen kwam er uiteindelijk een bevrijding, maar voor velen te laat.

Maar zelfs in de diepste duisternis waren er mensen die geen helden wilden zijn, door de eeuwen heen, maar die hun plicht deden, hun plicht als mens. Mensen die mens bleven in een samenleving die onderscheid maakte tussen mensen en Übermenschen. Slechts een klein aantal weigerde de meute te volgen. Helden! Zij bleven mens, zelfs als dat voor henzelf het einde van hun leven zou kunnen betekenen.

Jan Reitsema deed wat hij moest doen om mens te blijven. Hij weigerde categorisch om mee te werken, niet actief en niet passief. Hij weigerde zelfs om ook maar een klein, bijna te verwaarlozen onderdeeltje, een heel minuscuul radertje te zijn van de gruwelijke moordmachine. Hij heeft tientallen van zijn kinderen weten te redden en ervoor gezorgd dat zij gespaard werden voor een afschuwelijk lijden met aan het eind de moordende dood. En als het lijden dan eindelijk voorbij was, werden hun stoffelijke resten pünktlich en goed georganiseerd in het vuur gesmeten en zorgvuldig verpulverd om via de schoorstenen van de crematoria bijna geheel in het donkere gat van de duistere vergetelheid te verdwijnen.

Bijna geheel. Want vandaag hebben zij een klein plekje gekregen, een paar centimeter, op een prachtige en waardige plaquette, een soort grafzerk zonder graf, hier op hun eigen stukje Laren, waar zij zo liefdevol mochten leven. Het is verbijsterend te zien hoe toen slechts enkelingen bereid waren afstand te nemen. Het is weerzinwekkend te constateren hoe eenvoudig de meute een richting kan opgaan die moord en verderf brengt aan medemensen en hoe gemakkelijk en lijdzaam de overgrote meerderheid bereid is gewetenloos verder te leven, ook als dat de dood van de ander tot gevolg had, heeft of zal hebben. Er is in ons Nederland heel wat stinkend geld verdiend aan zogenaamd kopgeld. Zeven gulden en vijftig cent voor iedere Jood die je verraadde aan de lokale overheid, ook de lokale Nederlandse Overheid. Want ook de hogere Nederlandse bestuurlijke regionen deden braaf mee, bijna overal.

En nu zijn hun namen dan hier vereeuwigd. Als een soort geschiedenisles die ons bikkelhard vertelt dat het een historische wetmatigheid lijkt, dat veel mensen nooit van geschiedenis leren. Want wat toen geschiedde, kan morgen weer gebeuren en vindt vandaag alweer plaats … Lieve leerlingen van de Laar en Berg. Laat de namen van jullie broertjes en zusjes daar niet alleen stáán, maar neem hun namen méé. Houdt steeds voor ogen dat deze jongens en meisjes, jongens en meisjes waren zoals jullie. Wat geweldig als jullie aan hen willen denken en als jullie willen uitroepen aan iedereen die dat wil horen en speciaal aan hen die weigeren te luisteren: Toen de meerderheid gewillig de verkeerde richting opging, bleef Jan Reitsema mens. Dankzij Jan Reitsema heeft meer dan de helft van de Bergstichting overleefd. Maar desondanks staan hier nu toch nog, op dit imposante Monument, de namen van achtenveertig pupillen. Achtenveertig teveel …

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail