Hoogmoedige politiek, overdenking ter gelegenheid van van Rosh HaShana 5778

Waarom vieren wij eerst Rosj Hasjana en pas daarna Jom Kippoer. De vraag klinkt een beetje zot, omdat Rosj Hasjana, de schepping van de eerste mens, op de eerste dag van de maand Tisjri heeft plaatsgevonden en Jom Kippoer, weliswaar 2448 jaar later, maar toch pas op de tiende van dezelfde maand. En gezien de eerste van de maand voor de tiende valt, is Rosj Hasjana altijd voor Jom Kippoer!
Maar iedere Joodse wet, en zelfs iedere gewoonte, kent naast de eenvoudige betekenis, ook diepere verklaringen die nooit in tegenspraak zijn met de eenvoudige uitleg, maar wel een diepgang vertonen die op het eerste gezicht niet zichtbaar is.
Op Jom Kippoer worden de overtredingen die begaan zijn tussen mens en G’d vergeven. Maar voordat dat überhaupt aan de orde is, moeten eerst de intermenselijke verhoudingen rechtgezet worden, door elkaar, waar nodig, vergiffenis te vragen. Het klopt dat een ‘vrome’ Jood die zijn medemens bedriegt, ondanks zijn ‘vrome’ uiterlijk, verre van ‘vroom’ is. En dus ware het logischer geweest om al voor Rosj Hasjna te werken aan de reparatie van de verhouding met de medemens en dit niet uit te stellen tot vlak voor Jom Kippoer!

Enige weken geleden stond het NIW vol met ruzies en tweespalt binnen onze eigen gemeenschap. Het speelde zich af in de zogenaamde Drie Weken. Een periode van treur die begon met de omsingeling van Jeruzalem en eindigde met de verwoesting van de Tempel. Een van de belangrijkste oorzaken die geleid heeft tot de verwoesting van de Tempel, met als gevolg het begin van het galoeth – het ballingschap, was het gebrek aan onderling respect.
Wat is de oorzaak van haat en nijd? Wat is de reden dat mensen elkaar soms het leven zuur maken? Ja zeker, er kan een reden voor zijn. Iemand is op financieel gebied mijn concurrent en dus voel ik mij door hem tekort gedaan. Iemand heeft onheus over mij geschreven, waardoor ik mij gekrenkt voel en verdrietig ben. Allemaal ‘zonden’ die reparabel zijn en waarvoor wij elkaar voor Jom Kippoer vergiffenis vragen. Maar er is iets dat veel gecompliceerder is en daardoor moeilijker te vergeven. Haat zonder reden, sinat chinam. Zijn aanwezigheid stoort mij, niet zijn gedrag. Hoe kan dat? Hij heeft mij niets kwaads aangedaan en toch kan ik hem niet uitstaan………Dit heeft alles te maken met het tegenovergestelde van bescheidenheid: hoogmoed. Ik voel mijzelf en voor een ander is er dus geen plaats. Iemand kwam bij een Rebbe en vroeg hem: Rebbe, man trit auf mir, er wordt steeds over mij heengelopen. Wat kan ik daaraan doen? En de Rebbe antwoordde: zorg ervoor dat je jezelf niet zoveel verspreidt! Hoogmoed, jezelf verafgoden, geen ruimte gunnen aan een ander: dat is de bron van alle kwaad en alle onderlinge vetes. Bescheidenheid en jezelf daar waar nodig weten weg te cijferen is de centrale gedachte van Rosj Hasjana. Zolang de afgod IK de boventoon blijft voeren, kunnen er geen goede onderlinge verhoudingen zijn, bestaat er geen oprechte vergiffenis en beheerst ruzie en onenigheid ons leven, zelfs als wij het politiek noemen. Maar als wij bereid zijn te investeren in het bestrijden van die afgodendienst, dan zal het komende jaar voor ons allen, voor onze Nederlands Joodse gemeenschap en voor Klal Jisraeel, een jaar worden van echte sjalom. Een jaar waarin het NIW geen enkele onenigheid meer vindt om over te schrijven. Ik heb navraag gedaan bij bestuur en redactie van het NIW: ze zijn bereid om, ondanks het ontbreken van smakelijke roddel en ruziënde partijen, toch de krant wekelijks vol te krijgen!

Een sjana towa, een goed en zoet jaar, een jaar van echte sjalom!

Binyomin Jacobs, opperrabbijn

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail